Fakte interesante per shtetin e Alaskes

Para se te behej territor i SHBA, Alaska i perkiste Rusise. Rusia i ofroi Amerikes territorin e Alaskes per shitje ne 1867. Blerja kushtoi 7 milione e 200 mije dollare.

Ne vitin 1896 ne Alaska u zbulua flori ne mase te konsiderueshme. Nje vit me pas 50 000 njerez u dynden drejt Alaskes ne kerkim te arit. Ne territorin e Alaskes u zbuluan edhe metale te tjetra si baker, qymyr, platin etj.

Megjithate pasuria me e madhe e Alaskes eshte peshkimi dhe tregetia e gezofeve. Zhvillimi i industrise se peshkimit dhe minerare si edhe fillimi i agrikultures kerkonte nje qeverisje me efektive te territorit te Alaskes. Keshtu, ne vitin 1912, asaj iu dha e drejta e veteqeverisjes. Gjate kesaj periudhe minierat e bakrit ishin te kontrolluara nga korporatat e medha qe mund te perballonin shpenzimet e kerkimit te mineraleve nentokesore. Gjate periudhes se depresionit ne Amerike, meqenese çmimi i arit ne Alaska ishte stabel, minierat e arit atje u bene shume fitimprurese.

Me 3 janar 1959, Alaska pranohet si shteti i 49-te i SHBA-se. Alaska ndodhet ne skajin veriperendimor te kontinentit te Amerikes se Veriut. Kufizohet ne lindje me Kanadane, Oqeanin Arktik ne veri, Oqeanin Paqesor ne perendim dhe me Rusine (Siberine) ne jug.

Alaska eshte shteti me i madh per nga territori ne Shtetet e Bashkuara dhe i katerti me popullsi me te rralle. Perafersisht gjysma e popullsise se Alaskes prej 740 mije banoresh jeton brenda zones metropolitane te kryeqytetit Anchorage.

Ekonomia e Alaskes mbizoterohet nga prodhimi i naftes, gazit natyror, dhe industria e peshkimit. Turizmi eshte gjithashtu nje pjese e rendesishme e ekonomise. Edhe pse ka qene e banuar prej mijera vjetesh, nga shekulli 18-te, fuqite evropiane filluan ta shihnin Alasken si nje territor te varfer ne burime minerare a natyrore, dhe qe nuk ia vlente te investohej. Emri “Alaska” vjen nga rusishtja qe do te thote “kontinent”, “breg” ose “toke e madhe”.
1 – Alaska ndodhet me pak se 50 milje nga Rusia

2 – Ne Alaske lejohet me ligj qellimi i arinjve me arme, por ta zgjosh nje ari qe fle per t’i bere nje foto, eshte e ndaluar

3 – Temperatura mesatare ne muajin janar eshte -1 grade.

4 – Temperatura me e larte e regjistruar ndonjehere ne Alaske ishte ne vitin 1915, 100 grade Fahrenheit.

5 – Temperatura me e ulet e regjistruar ndonjehere ne Alaske ishte ne vitin 1971, -80 grade Fahrenheit.

6 – Alaska eshte pergjegjese per 25 per qind te naftes se prodhuar ne Shtetet e Bashkuara.

7 – Alaska eshte i vetmi emer shteti shkronjat e te cilit ndodhen ne te njejtin rresht ne tastiere.

8 – Nga 20 majat me te larta ne Shtetet e Bashkuara, 17 jane ne Alaske, duke perfshire edhe majen me te larte ne Ameriken e Veriut, Denali.

9 – Alaska permban me shume se 100 vullkane dhe fusha vullkanike te cilat kane qene aktive ne dy milion vitet e fundit.

10 – Alaska eshte i vetmi shtet qe nuk ka mbledhur taksen e shitjes shteterore ose te vendose nje takse mbi te ardhurat individuale.

11 – Industria e peshkimi dhe prodhimet e detit eshte rrjeti me i madh punedhenes privat i shtetit

salmon

12 – Salmoni me i madh i kapur ndonjehere ishte ne lumin Kenai ne Alaske, 50 kg.

13 – Ka me shume se 3.000 lumenj dhe 3 milion liqene ne Alaske.

14 – Liqeni me i madh i Alaskes, Liqeni Iliamna, eshte afersisht ne madhesine e qytetit Connecticut, SHBA.

15 – Alaska ka me shume vije bregdetare se pjesa tjeter e Shteteve te Bashkuara te kombinuara (me shume se 34.000 milje).

16 – Alaska ka me shume uje ne brendesi se çdo shtet tjeter.

17 – Alaska eshte shteti i vetem qe te kete brigje ne tri dete te ndryshme: Oqeanin Arktik, Oqeani Paqesor, dhe Detit Bering.

white-tailed-ptarmigan-bruce-cyg

18 – Zogu shteteror i Alaskes quhet “ptarmigan”.

19 – Ne vitin 1897, patatet ishin aq shume te vleresuar per permbajtjen e tyre te vitamines C sa qe minatoret tregtonin arin per to.

20 – Beteja e vetme gjate Luftes se Dyte Boterore, qe u zhvillua ne token amerikane u be ne vitin 1943, pasi japonezet pushtuan Ishujt Aleutine.

21 – Sporti kryesor ne Alaske luhet me qente, pasi dikur perdoreshin si menyra kryesore per transport.

22 – Me shume se gjysma e akullnajave ne bote mund te gjenden ne Alaske.

23 – Alaska ka dendesine me te ulet te popullsise ne nje person per milje katror.

24 – Nese New York-u do te kishte te njejten dendesi te popullsise si Alaska, vetem 16 persona do te jetonin ne Manhattan.

Alaska-flag-1024x682

25 – Bennie Benson dizajnoi flamurin e Alaskes ne vitin 1926 ne moshen 13-vjeçare. Ai u be flamuri zyrtar shteteror pas miratimit te Alaskes ne vitin 1959.

26 – Te huajt zbuluan per here te pare Alasken ne vitin 1741, kur eksploruesi danez Vitus Bering Jonassen beri nje udhetim nga Siberia.

27 – Kur dielli lind me 10 maj, nuk ulet per gati tre muaj. Kur ai ulet me 18 nentor, banoret nuk e shohin diellin per gati dy muaj.

28 – Nga 10 termetet me te forta te regjistruara ndonjehere ne bote, tre kane ndodhur ne Alaske.

29 – Çdo vit Alaska ka rreth 5.000 termete mbi 3.5 te shkalles Rihter.

30 – Perimet gjigante jane te zakonshme ne Alaske per shkak te diteve shume te gjata ne vere. Alaska ka rritur nje laker me peshe 50 kg.

31 – Rreth 52 per qind e popullit te Alaskes jane burra – perqindja me e larte e çdo shteti.

32 – Pjesa me e madhe e salmonit dhe gaforreve qe shkojne ne Atlantikun Veriut vijne nga Alaska.

33 – Eshte e paligjshme te peshperitesh ne veshin dikujt, ndersa ata jane duke bere gjueti ne Alaske.

34 – Dy pyjet me te medha te vendit jane te vendosura ne Alaske, Tongass, dhe Chugach.

35 – Alaska ka bime helmuese qe veprojne nese preken.